Başkan Trump, Pazar günü Air Force One uçağında gazetecilere Rusya ile Ukrayna’da savaşı sona erdirmek için yürütülen görüşmelerde yol aldıklarını açıkladı. Bununla birlikte Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yürüttükleri görüşmelerin ayrıntıları hakkında bilgi vermeyi reddetti.

ABD Başkanı Trump, Pazar günü Air Force One uçağında gazetecilere Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştüğünü söyledi. Fotoğraf: Andrew Harnik/GDA/La Nacion/IMAGO

Gazetecilerin, 20 Ocak’ta başkanlığı devraldıktan sonra Putin ile doğrudan bir görüşmesinin olup olmadığı sorusunu yanıtlayan Trump, “Evet oldu. Diyelim ki oldu… Ve daha pek çok konuşma yapmayı bekliyorum. Bu savaşı sona erdirmek zorundayız” dedi.

Trump ayrıca açıklamasını “Şayet konuşuyorsak, size bu konuşmalardan bahsetmek istemiyorum” sözleriyle sürdürdü.

Dünyanın en büyük iki nükleer gücü olan ABD ile Rusya liderlerinin, Ukrayna savaşının başladığı Şubat 2022’den sonraki ilk doğrudan teması büyük merak uyandırıyor. Ancak Trump’ın bu muğlak ifadeleri soru işaretlerini gideremedi.

Kremlin: Ne doğrulayabilir ne de yalanlayabiliriz

Kremlin’den Trump’ın bu sözleri hakkında yapılan açıklama da gizem perdesinin tam olarak aralanmasını sağlamadı.

Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov.Fotoğraf: Sergei Savostyanov/TASS/dpa/picture alliance

Moskova’da bugün gazetecilerin sorularını yanıtlayan Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov, Putin ile Trump arasında bir telefon görüşmesinin gerçekleşip gerçekleşmediği ile ilgili olarak, “Daha fazla söyleyebileceğim bir şey yok. Ne doğrulayabilir ne de yalanlayabilirim” dedi. Peskov, yine dün aynı konuya ilişkin açıklamasında “Çok farklı görüşmeler gelişmekte” demekle yetinmişti.

Trump’a “Putin’in tüm şartları karşılanmalı” mesajı

Bugün bir açıklama da Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov’dan geldi.

ABD ile ilişkilerden sorumlu olan Ryabkov, henüz Putin ve Trump arasında üst düzey bir temasa ilişkin bir uzlaşı olmadığını açıkladı.

Rusya ile Ukrayna’yı görüşmeye duyduğu ilgiyi beyan eden Trump yönetimini öven Rus bakan yardımcısı, Moskova’nın aynı göz hizasında olması şartıyla ABD ile diyaloğa hazır olduğunu söyledi.

“Uzlaşı için Putin’in tüm şartları karşılanmalı” diyen Ryabkov, Ukrayna ihtilafının kökeninde yatan nedenler ele alınmadığı müddetçe savaşın sona erdirilmesini sağlayacak bir anlaşmada mutabakat sağlanamayacağını da sözlerine ekledi.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov.Fotoğraf: DW/S. Rozanes

Rusya’nın bir diğer Dışişleri Bakan Yardımcısı Mikhail Galuzin de benzer bir açıklama yaptı.

RIA haber ajansına konuşan Galuzin, Ukrayna konusunda ABD ile görüşmelere başlamak için henüz iyi bir teklif almadıklarını söyledi. Teklifin Rusya’nın meşru çıkarlarını dikkate alması gerektiğini vurgulayan Galuzin, ayrıca müzakerelerin “krizin temel nedenlerini ortadan kaldırmaya ve yeni gerçekleri kabul etmeye hazır olunduğunu gösteren pratik adımlarla desteklenmesinin önemli olduğunu” vurguladı.

ABD ve Rusya devlet başkanları en son Ukrayna savaşı başlamadan önce görüşmüştü ve Putin, dönemin başkanı Joe Biden ile telefon görüşmesinden kısa bir süre sonra Ukrayna işgalini başlatmıştı.

ABD’nin yeni başkanı Trump, Ukrayna savaşını sona erdirmek istiyor. Reuters haber ajansı bu ayın başında yayımladığı haberde Moskova’nın muhtemel bir ABD-Rusya zirvesinin Suudi Arabistan ya da Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) yapılmasına sıcak baktığını duyurmuştu.

Moskova’dan Trump’ın Gazze çıkışına “sabırlı olmalıyız” açıklaması

Bu arada Kremlin’in, Trump’ın uluslararası alanda tepkiye yol açan Gazze açıklamalarına ilişkin temkinli değerlendirmesi de dikkat çekti.

Trump’ın dünya genelinde pek çok ülke tarafından kınanan “Gazze’yi biz devralacağız” açıklaması için Kremlin sözcüsü Peskov, “Eğer tutarlı bir eylem planından bahsediyorsak bazı detayları beklemeye değer. Orada yaşayan yaklaşık 1 milyon 200 bin Filistinliden bahsediyoruz ve muhtemelen meselenin özü bu” dedi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarıyla Ortadoğu sorununa iki devletli bir çözüm vadedildiğini anımsatan Peskov, Trump’ın planının ayrıntılarını henüz bilmediklerini söyleyerek, “Bu nedenle sabırlı olmalıyız” dedi.

Reuters/ DA, BK

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ev sahipliğinde Paris’te düzenlenen yapay zekâ zirvesinde konuşan Vance, “Yapay zekâ sektörüne yönelik aşırı regülasyonun endüstriyi öldüreceğine inanıyoruz” dedi, bu alanda “ideolojik önyargılara” yer olmaması gerektiğini vurguladı:

Vance, “Trump yönetimi, yapay zekânın ekonomi, güvenlik, sağlık, ifade özgürlüğü ve daha birçok alanda devrim niteliğinde sayısız uygulamaya sahip olacağına inanıyor. Bu teknolojinin gelişimini kısıtlamak nesiller boyunca gördüğümüz en umut verici teknolojilerden birini felce uğratmak anlamına gelecektir” şeklinde konuştu.

ABD Başkan Yardımcısı, internette içerik kontrolünü “otoriter sansür” uygulamalarına benzetti, “Trump yönetimi altında Amerikalıların ifade özgürlüğünün kısıtlanmayacağını” söyledi.

Donald Trump yönetimindeki ABD yapay zekâ alanında kuralları gevşetirken Avrupa Birliği (AB) sektörü daha iyi denetlemenin yollarını arıyor. AB, Mart 2024’te ilk kapsamlı yapay zekâ düzenlemesini kabul etmişti. Neyin yasadışı sayılacak kadar tehlikeli olduğunu tarif eden düzenleme, bu teknolojinin suçlu profilleri çıkarmak için polis tarafından kullanılmasını yasaklamak gibi bir dizi sınır çiziyor.

Zirvenin ilk günü basına verdiği demeçte Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da “Hiç kural olmamasının getirdiği tehlikeler var ancak buna karşıt olarak Avrupa’nın çok fazla kural getirmesi de risk. Yenilikten korkmamalıyız” diyerek daha serbest bir yaklaşımdan yana olduğunu belirtmişti.

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen Paris’teki zirvede konuştuFotoğraf: Öudovic Marin/AFP/Getty Images

ABD ve İngiltere zirve bildirisine katılmadı

Paris’te Vance’in temsil ettiği ABD, yapay zekâya dair kaygılara yanıt vermekte diğer ülkelerden ayrı düştü.

Zirve sonunda “yapay zekânın herkes için açık, kapsayıcı, şeffaf, etik, güvenli ve güvenilir olmasının sağlanması” ve bu teknolojinin “insanlar ve gezegen için sürdürülebilir hale getirilmesini” öngören bir bildiri hazırlandı. Çin, Fransa, Almanya ve Hindistan dahil 61 ülke ortak metne katıldıklarını duyururken, ABD ve İngiltere bildiriye imza atmadı.

ABD’de Musk-OpenAI savaşı

Bu arada Trump yönetiminin bir parçası olan Elon Musk, ChatGPT’nin geliştiricisi OpenAI firmasını satın almak üzere 97,4 milyar dolarlık teklifte bulundu.

OpenAI CEO’su Sam Altman teklife, “Hayır teşekkürler. Eğer istersen biz Twitter’ı 9,74 milyar dolara satın alabiliriz” yanıtını verdi.

Musk 2015 yılında OpenAI’nin kurucuları arasındaydı, ancak şirket ChatGPT’yi çıkarmadan önce ortaklıktan ayrıldı. Musk, Donald Trump’ın Beyaz Saray’da bir basın açıklamasıyla duyurduğu ve OpenAI’ın da parçası olduğu 500 milyar dolarlık yapay zekâ yatırımını da eleştirmişti.

Reuters,AFP / MUK,BK

Von der Leyen, gümrük vergilerinin iş dünyası için kötü; tüketiciler için ise “daha kötü” olduğunu savundu. “AB’ye yönelik gümrük vergileri yanıtsız kalmayacak” diyen Avrupa Komisyonu Başkanı, bu adıma karşılık “sert ve orantılı karşı tedbirlerin” devreye sokulacağını ifade etti.

AB’nin ekonomik çıkarlarını korumak için harekete geçeceğini belirten von der Leyen, bu önlemlerin içeriğine ilişkin ise detay vermedi. Trump’ın birinci başkanlık döneminde devreye sokulan ve Joe Biden döneminde askıya alınan kot pantolon, bourbon viskisi, motosiklet ve fıstık ezmesi gibi Amerikan ürünlerine yönelik özel tarifelerin yeniden yürürlüğe konulması olası önlemler kapsamında değerlendiriliyor.

“Kaybet-kaybet” senaryosu

AB’nin Ticaret ve Ekonomik Güvenlikten Sorumlu Komisyon üyesi Maros Sefcovic de Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada ABD’nin kararını “kaybet – kaybet senaryosu” olarak nitelendirerek eleştirdi.

Trump’ın getirdiği yeni düzenlemenin kapsamının incelendiğini belirten Sefcovic, akabinde karşı önlemlerin alınacağını ifade etti. Sefcovic, diğer yandan AB’nin mümkün olan her yerde karşılıklı faydaya yönelik çözümler bulmak amacıyla müzakerelere açık olduğunu vurguladı.

AB’nin ABD’ye çelik ihracatı, son on yılda yıllık ortalama yaklaşık 3 milyar euro olmuştu.

Trump: Artık istisna ve muafiyet yok

Trump’ın Pazartesi günü geç saatlerde imzaladığı kararname ile ABD’nin alüminyuma yönelik gümrük vergisi oranı yüzde 10’dan yüzde 25’e çıkarıldı. Kararnameyle çelik ve alüminyum için kimi ülkelere sağlanan istisnalar ve kota anlaşmalarının yanı sıra yüz binlerce ürüne özel tarife istisnaları da kaldırıldı.

Trump, “12 Mart 2025 tarihinden itibaren Arjantin, Avustralya, Kanada, Meksika, AB ülkeleri ve Birleşik Krallık’tan yapılacak tüm alüminyum ve türevlerinin ithalatının ek gümrük vergisine tabi olacağını” açıkladı. Çelik için de ayrı bir kararname yayımlayan Başkan, alüminyum tarifelerinin uygulanacağı ülkelerden yapılan tüm ithalatın yanı sıra Brezilya, Japonya ve Güney Kore’ye de bu tarifenin uygulanacağını söyledi.

Bu hamlenin metaller üzerindeki tarifeyi basitleştireceğini belirten Trump, “Böylece herkes bunun tam olarak ne anlama geldiğini anlayabilecek” ifadelerini kullandı. ABD Başkanı istisna veya muafiyet olmaksızın bu oranın yüzde 25 olduğunu kaydederek “Bu tüm ülkeler için geçerli, nereden gelirse gelsin, tüm ülkeler için” diye konuştu.

Trump, önümüzdeki iki gün içinde Amerikan mallarına tarife uygulayan tüm ülkelere yönelik karşılıklı gümrük tarifelerine ilişkin açıklama yapacağını belirterek, ilaç, otomobil ve yarı iletkenlere yönelik tarifeleri de incelediğini kaydetti.

ABD Başkanı diğer ülkelerin yeni tarifelere ilişkin olası misillime tehdidi sorusuna ise, “Umrumda değil” şeklinde yanıt verdi.

AFP,Reuters,dpa/SÖ,BK

Ehliyeti bulunmayan 17 yaşındaki Cihantimur, kullandığı Porsche marka otomobille karıştığı kazadan birkaç saat sonra annesiyle Mısır’ın başkenti Kahire’ye kaçmıştı. İkili daha sonra buradan ABD’ye geçti. Anne Tok, oğlunun Türkiye’de adil yargılanmayacağını iddia ediyor.

Cihantimur ve Eylem Tok ABD’nin Boston kentinde 14 Haziran’da gözaltına alınmış, Türkiye, 18 Haziran’da çıkarıldıkları ilk duruşmada tutuklanan ikilinin iadesini talep etmişti.

Boston’daki karar duruşmasında Federal Hakim Donald Cabell Türkiye’nin talebi doğrultusunda karar verdi.

Avukatlar Cihantimur hakkında sadece yakalama kararı bulunduğunu, resmi bir suçlama yöneltilmediği için iadesinin yapılamayacağını savunuyordu. Ayrıca ABD ve Türkiye arasındaki suçluların iadesi anlaşmasının oğlunun kaçmasına yardım eden anne Tok’un eylemlerini kapsamadığını iddia ediyorlardı.

Son kararı Dışişleri Bakanlığı verecek

Ancak Hakim Cabell avukatların her iki itirazını da reddetti. Cihantimur’la ilgili itirazlara ilişkin, Türkiye ile suçluların iadesi anlaşmasında “suçlama” ifadesinin “geniş bir anlamda kullanıldığına”, bunun sadece resmi suçlamayı ifade etmediğine hükmetti.

Duruşmada ayrıca, iade hazırlıkları için sanıkların yaklaşık sekiz aydır bulundukları cezaevinden ABD adli polis teşkilatının kontrolündeki tesislere nakledilmesine hükmedildi. İade için son kararı ABD Dışişleri Bakanlığı verecek. Ailenin avukatları itiraz seçeneklerini değerlendirdiklerini bildirdi.

Karar sonrası sosyal medya hesabından bir açıklama yapan Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, “Adaletin tecellisi için şüphelilerin ABD’den ülkemize iadeleri hakkında gerekli girişimlerimizi sürdürmeye devam edeceğiz” dedi.

Reuters,ANKA / MUK,BK

Zelenskiy Kursk’a karşılık hangi Ukrayna toprağını istediğini belirtmedi, “Bilmiyorum, göreceğiz. Fakat tüm topraklarımız bizim için önemli” dedi.

Halihazırda Ukrayna topraklarının yüzde 20’sinde Rus askeri bulunuyor.

Geçen Ağustos ayında Ukrayna ordusu Rusya içlerindeki Kursk bölgesine sürpriz bir saldırı başlatmıştı. Kiev’in bu hamle ile Rus ordusunun dikkatini dağıtmayı ve gelecekteki müzakerelerde bu toprakları pazarlık unsuru olarak kullanmayı hedeflediği değerlendiriliyordu.

Ordudan genç gönüllüler için kampanya

Savaşta neredeyse üçüncü yılın sonuna gelinirken Ukrayna Savunma Bakanlığı orduya daha fazla personel bulabilmek için genç gönüllülere 24 bin dolar önerdi.

Hükümet 18-24 yaş arasındakilerin orduya gönüllü katılımı için ise yeni bir program başlattı. Yaklaşık 24 bin dolarlık para ödülüne ek olarak orduyla 12 aylık sözleşme imzalayanlara düşük faizli konut kredisi sözü de veriliyor.

Rusya karşısında personel eksikliği çeken Ukrayna, zorunlu askerlik yaşını 27’den 25’e düşürmüştü. Savaşın başında ilan edilen sıkıyönetimle 18-60 yaş arasındaki erkeklerin ülkeyi terk etmesi yasaklanmıştı. Ancak daha önce ABD’den gelen önerilere rağmen zorunlu askerlik yaşı 18’e çekilmedi.

ABD’li Bakan madenler için Ukrayna’ya gidiyor

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent nadir toprak elementlerine ilişkin muhtemel bir anlaşmayı görüşmek üzere bu hafta Ukrayna’ya seyahat edecek. Bessent, Donald Trump yönetimden bakan düzeyinde Ukrayna’yı ziyaret eden ilk kişi olacak.

ABD’nin Ukrayna’ya askeri desteği karşılığında nadir toprak elementlerinin transferine olumlu yaklaşan Zelenskiy, ülkenin nadir toprak elementleri yataklarının yarısının halihazırda Rus işgali altındaki bölgelerde bulunduğunu söylüyor.

Moskova’nın füze yapımında da gerekli olan bu madenleri Kuzey Kore ve İran’ın kullanımına açabileceğini söyleyen Zelenskiy, gazetecilere yaptığı açıklamada, “Putin’i durdurmalı ve bizim olanı korumalıyız” dedi.

Ukrayna’nın doğusu ve güneyindeki kentler Rus bombardımanında enkaza döndüFotoğraf: Ukrainian Emergency Service/AP/picture alliance

Trump, cep telefonlarından elektrikli otomobillere yaygın kullanım alanı bulunan nadir toprak elementlerinin transferi için, “Oraya giden parayı geri istiyorum. Onlara (silah yardımının) karşılığı olarak 500 milyar dolarlık nadir toprak elementi istediğimi söyledim. Prensipte bunu kabul ettiler, en azından kendimizi aptal gibi hissetmeyelim” demişti.

Zelenskiy’e göre Ukrayna Avrupa’nın en büyük titanyum ve uranyum rezervine sahip. Bu madenler havacılık ve nükleer endüstriler için kritik önemde.

Kiev ve Washington, ABD’den Avrupa ülkelerinin kullanımı için ithal edilecek sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) saklanması için Ukrayna’daki gaz depolama tesislerinin kullanımını da görüşüyor. Zelenskiy ülkesinin tüm Avrupa için bir LNG merkezi olabileceğini söylüyor.

Münih dönüşü Trump’a rapor sunulacak

Trump’ın ekibinin savaşı bitirmeye yönelik girişimleri de hızlandı.

Rusya ABD’den farklı seviyede yetkililerle iletişim halinde olduklarını ve bu diyaloğun hızlandığını söyledi. Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov görüşmelere dair daha fazla detay ise vermedi.

Bir açıklama da Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’dan geldi. Lavrov, Trump’ın Kiev’in NATO’ya katılım hedefini bir sorun olarak nitelemesinden memnun olduğunu söyledi. Lavrov, ilk kez ABD’nin bunu bir sorun olarak kabul ettiğine işaret ederek bu konunun nihayet konuşulabileceğini kaydetti.

NATO Ukrayna’ya İttifak’a katılım kapısını 2008 yılında açmıştı.

Trump 7 Ocak’ta Florida’daki malikanesi Mar-a-Lago’da düzenlediği basın toplantısında, “Sorunun büyük bir parçası da, yıllardır, Putin’den de önce, Rusya Ukrayna’nın NATO’ya katılımına itiraz ediyordu” diyerek Kiev’le NATO’nun yakınlaşmasının hatalı olduğunu söylemişti.

Trump özel temsilcisi Keith Kellogg’un 20 Şubat’ta Ukrayna’da savaşı bitirmeye yönelik planı görüşmesi bekleniyor. Kellogg Amerikan haber ajansı AP’ye yaptığı açıklamada, 14-16 Şubat tarihlerinde düzenlenecek Münih Güvenlik Konferansı kapsamında Ukraynalı ve Avrupalı liderlerle bir anlaşmayı görüşeceğini, Münih’ten döndükten sonra Başkan Trump’a eldeki seçeneklere dair bir rapor sunacağını söyledi.

Bu arada Rusya’da 2021 yılından beri tutuklu bulunan Amerikalı tarih öğretmeni Marc Fogel serbest bırakıldı. Ülkesine dönen Fogel’ı havalimanında Trump karşıladı. Trump Fogel’ın Moskova ile nasıl bir anlaşma karşılığında serbest kaldığı sorusuna, “Çok adil, çok çok adil, yıllardır görmediğiniz türden bir anlaşma” yanıtını verdi.

Reuters,AP / MUK,BK

Ukrayna Savunma Temas Grubu toplantısı için Belçika’nın başkenti Brüksel’de bulunan ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, hâlihazırda Rusya ile savaşan Ukrayna’nın NATO’ya olası katılımı ile ilgili olarak “ABD, Ukrayna’nın NATO üyeliğini, müzakerelerle varılacak çözümün bir parçası olarak görmüyor” dedi.

Ukrayna’ya destek konusunda, NATO’daki Avrupalı ülkelerin daha fazla çaba göstermesi gerektiğini de savunan Hegseth, gelecekte Ukrayna’ya yapılacak askeri yardımlarla sivil yardımların büyük bir bölümünün Avrupalı ülkeler tarafından üstlenilmesi gerektiğini dile getirdi. Savunma Bakanı Hegseth ayrıca, ülkesinin, Ukrayna’da olası bir barış anlaşmasının ardından bu anlaşmayı güvence altına almak için bölgeye asker göndermeyi düşünmediğini aktardı.

Pete HegsethFotoğraf: Omar Havana/AP/dpa/picture alliance

NATO: Üyelerin silahlanma harcamaları arttı

ABD Başkanı Trump’ın sık sık dile getirdiği, NATO içinde giderlerin İttifak üyeleri arasında daha adil dağıtılması gerektiğine dair görüşlerine NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’den yanıt geldi. Örgütün Avrupalı üyeleri ile Kanada’nın, 2014 yılından bu yana olağan askeri giderlerine ek olarak fazladan 700 milyar dolar daha harcama yaptığını belirten Rutte, sadece geçen yıl yapılan toplam yatırımın 485 milyar dolar olduğunu ve bunun da 2023’e oranla yüzde 20’lik bir artışa tekabül ettiğini dile getirdi.

“Müttefiklerin üçte ikisi, geldiğimiz noktada gayri safhi yurt içi hasılalarının en az yüzde 2’sini savunmaya harcıyor” diyen Mark Rutte, 2025’te daha fazla üyenin bu hedefi tutturmasını ve hatta geçmesini beklediğini vurguladı. Rutte diğer yandan, NATO’nun caydırıcılığını ve savunma kabiliyetini koruması için daha fazla çaba gösterilmesinin ve yükün daha adil dağıtılmasının gerekli olduğunu kabul etti.

Trump’ın beklentisi yüzde 5

NATO içinde, açıklanan bu rakamların, harcamalardaki eşitsiz dağılımla ilgili tartışmaların tansiyonunu biraz olsun düşürmesi bekleniyor. ABD Başkanı Trump, son dönemde sık sık, her bir NATO üyesinin, gayri safhi yurt içi hasılasının yüzde 2’sini değil, en az yüzde 5’ini savunmaya harcamasını talep ediyor. Avrupalı müttefiklerin kendi savunmaları için gösterdiği çabaları yetersiz bulan ve bu devletlerin kendilerini koruması için ABD’ye fazla güvendiğini kaydeden Trump, bu sebebi öne sürerek 2017-2021 arasındaki ilk başkanlık döneminde NATO’dan ayrılma tehdidinde bulunmuştu.

dpa,AFP / ET,TY

Trump sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Putin ile bugün gerçekleştirdikleri telefon görüşmesinde müzakere heyetlerinin derhal görüşmelere başlaması konusunda mutabık kaldıklarını söyledi.

ABD Başkanı kendisine ait sosyal iletişim platformu Truth Social’dan yaptığ açıklamada, Putin ile yaptığı görüşmeyi ve aldıkları kararları Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’i telefonla arayarak bildireceğini kaydetti.

Tass: Putin Trump’ı Rusya’ya davet etti

Kremlin’den yapılan açıklamada iki liderin telefonda yaklaşık 1,5 saat görüştükleri belirtilerek Putin ve Trump’ın “birlikte çalışma zamanının geldiği konusunda mutabık kaldığı” kaydedildi.

Rus haber ajansı Tass, Kremlin Sözcüsü Peskov’un açıklamalarına atıfla Putin’in ABD’li mevkidaşı Trump’ı Moskova’ya davet ettiğini yazdı. Habere göre Peskov, Putin ve Trump’ın ikili ilişkileri masaya yatırdıklarını, ayrıca Ortodoğu’daki son gelişmeleri ele aldıklarını duyurdu. RIA ajansı ise Rus ve ABD liderlerinin telefon görüşmesinde Ukrayna konusunun da gündeme geldiğini yazdı.

Trump’ın açıklaması ABD Hazine Bakanı Bessent’in, nadir toprak elementlerinin geliştirilmesi konusunda Ukrayna hükümetiyle görüşmeler gerçekleştirmek üzere Kiev’de bulunduğu sırada geldi.

dpa,AFP/TY,SÖ

Cuma günü Münih’teki Bayerischer Hof otelinde düzenlenen konferansta konuşan Steinmeier, sözlerine “Almanya’ya güvenebilirsiniz, bize güvenebilirsiniz” diyerek başladı.

23 Şubat’ta yapılacak seçimlerle ilgili olarak, Almanya’yı “istikrarın şımarttığı bir ülke” olarak nitelendiren Steinmeier, yeni hükümeti her kim kurarsa kursun Avrupa merkezli anlayışın bâki kalacağını vurguladı. “Almanya’nın kalbi gelecekte de Avrupa için atacaktır” diye konuşan Steinmeier, “Alman güvenlik ve dış politikası Avrupalı, transatlantik ve çok yönlü kalacaktır. Siyasi geçiş döneminde de çıkarlarımızı savunacak, ortak çözümler arayacak, uluslararası ortaklıklarımızı koruyacağız” dedi.

“ABD’nin de müttefiklere ihtiyacı var”

Cumhurbaşkanı Steinmeier, konuşmasında ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin NATO ve Avrupa’ya ilişkin yaklaşımını da dolaylı olarak eleştirdi.

“Önce Amerika” prensibiyle hareket eden yeni ABD yönetimine, müttefikliğin taşıdığı öneme ilişkin bir mesaj veren Steinmeier, “20’nci yüzyılda demokrasinin gücünden doğan böylesine bir ittifakı, ABD dahil hiç kimse 21’nci yüzyılda istese de yeniden kuramaz. Emin olun, ABD’nin de aralarında bulunduğu en güçlüler bile, bu yüzyılda da müttefiklere ihtiyaç duymayı sürdürecektir” diye konuştu. Trump yönetimi, Avrupa’nın ABD’den faydalandığını ve kendi güvenliklerine yeterince yatırım yapmadığını savunuyor.

Frank-Walter Steinmeier, konferansın açılışında önemli mesajlar verdiFotoğraf: Boris Roessler/dpa/picture alliance

Cuma günü ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ile görüşen Steinmeier, ABD’den “sahip oldukları planları Avrupa ile konuşmalarını istediğini” aktardı.

Steinmeier bunun karşısında, Avrupalı devletlerin savunma harcamalarını artırarak, NATO’ya daha fazla katkıda bulunmaları yönünde çağrıda bulunan Trump’a hak verdiğine dair ipuçları verdi. İttifakın yükünü ABD ve Avrupa’nın paylaşması gerektiğini söyleyen Steinmeier, “Mevcut yüzde 2 hedefi başka bir dönemden, başka bir tehdit durumundan kalmadır. Yeni kurulacak Alman hükümeti, gerekli mâli manevra alanlarını yaratmak zorunda kalacaktır” diye konuştu.

Almanya’nın NATO üyeliğinden duyduğu gururu dile getiren Steinmeier, “Kendimize bugün NATO’ya 70 yıl içinde güvenlik ve özgürlüğü savunduğu için neyi borçlu olduğumuzu sormalıyız” ifadelerini kullandı.

“Uyan çağrısını duyduk”

Cumhurbaşkanı, Trump’ın Rusya-Ukrayna savaşını bitirmeye yönelik planlarına da değindi.

“Rusya’nın Ukrayna’yı uluslararası hukuka aykırı biçimde işgal ettiği gün bir dönüm noktasıdır” diyen Steinmeier, savaşın ilk gününden bu yana Ukrayna’yı desteklediklerini hatırlattı ve Almanya’nın ABD’den sonra Ukrayna’yı en çok destekleyen ikinci ülke konumunda olduğunu vurguladı.

Savaşın başlangıcıyla birlikte “uyan çağrısını duyarak” savunma harcamalarını artırdıklarını kaydeden Steinmeier, “Ordumuz güçlenmek zorundadır. Savaşmak için değil, savunmak için” diye konuştu.

Trump’ın, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile yaptığı görüşmeleri öven Steinmeier, “Savaşı bitirmenin olası yolları burada, Münih’te de ön planda olacak” diye konuştu. “Bu savaşın bitmesini herkes istiyor” diyen eski dışişleri bakanı, Avrupa’nın caydırıcılık kabiliyetinin önemine vurgu yaparak, “Her senaryoda Ukrayna’ya desteğimiz sürecektir, Avrupalıların olduğu gibi Amerikalıların da” diye konuştu. Steinmeier ABD’nin adına konuşsa da, yeni ABD yönetimi, Ukrayna’ya sağlanan destekleri geri çekme konusunda kararlı.

Dünyada “kurallara uymak istemeyen bir dünya görüşüne sahip” ülkeler olduğunun bir hakikat olduğunu ve bunu değiştiremeyeceklerini söyleyen Steinmeier, buna rağmen “transatlantik ittifakının kendi prensiplerinden ödün vermemesi” gerektiğini savundu. Aksi takdirde “Rusya ve Çin’in eline oynayacaklarını” ifade eden Steinmeier, Rusya ve Çin’in dijital teknolojiler vasıtasıyla liberal demokrasiye karşı bir “hibrit savaş” yürüttüğünü savundu.

Steinmeier, “Küresel karşı rüzgara karşı, demokrasinin kendi kendisini savunması önemlidir. Demokrasinin güçlü bir Avrupa’ya ihtiyacı var” diye konuştu.

Rusya Şubat 2022’de Ukrayna işgaline başlamadan günler önce, Zelenskiy, Münih Güvenlik Konferansı’nda bir konuşma yapmış ve uluslararası toplumdan destek istemişti. Aynı konferansta, dönemin Almanya Savunma Bakanı Christine Lambrecht, Almanya’nın hiçbir şekilde Ukrayna’ya silah göndermeyeceğini açıkça ilan etmişti. İşgalin ardından ise, Almanya’nın resmi tutumu değişmişti.

Münih’te JD Vance liderliğindeki ABD delegasyonu, aralarında Cumhurbaşkanı Steinmeier ve Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock’un da bulunduğu Alman delegasyonu ile bir görüşme gerçekleştirdiFotoğraf: Sven Hoppe/dpa/picture alliance

“Oyunun kazananı belli değil”

Konuşmasında son aylarda yapay zeka alanında yaşanan çığır açıcı gelişmelere de değinen Steinmeier, “Avrupa yapay zekasına yatırım yapıyoruz” dedi. Son haftalarda Avrupa Birliği’ne (AB) yöneltilen, yapay zeka konusunda yanlış ve pasif bir politika izlediği eleştirilerine atfen Steinmeier, Avrupa’nın özgüvenini koruması gerektiğini söyledi ve “Yarışın kazananı henüz belli değil” diye konuştu.

Yapay zeka, AB ile ABD’nin yollarının ayrıştığı alanlardan yalnızca biri.

Dünyanın en zengin kişisi olan Elon Musk’ın Trump yönetiminde üst düzey bir rol üstlenmesini de üstü kapalı biçimde eleştiren Steinmeier, ABD’de belirli bir “iş dünyası elitinin” siyaseten güçlenmesinden yakındı. Steinmeier, “Size şunu açıkça söylüyorum: Bir demokrat olarak, küçük bir iş dünyası elitinin liberal demokrasilerin oyun kurallarının önemli bir kısmını yeniden belirlemek için yeterli güç, araç ve niyete sahip olması beni çok, çok endişelendiriyor” diye konuştu.

Son haftalarda Almanya siyaseti hakkında da provokatif görüşlerini bildirmeye başlayan Musk, 23 Şubat seçimlerinde açık bir biçimde aşırı sağcı Almanya İçin Alternatif’i (AfD) destekliyor. Musk, 31 Aralık 2024’te yaptığı bir paylaşımda, Steinmeier’i “anti demokratik tiran” olarak nitelendirmişti.

DW / BÜ,ET

Münih Güvenlik Konferansı’nda yaptığı konuşmada, “Yalnızca bir Rus ile görüşeceğim, o da Putin” diyen Ukrayna lideri, bu görüşmenin ancak ABD Başkanı Donald Trump ve Avrupa ile ortak bir plan üzerinde uzlaşı sağlandıktan sonra gerçekleşebileceğini ifade ederek “yalnızca bu durumda görüşmeye hazır olduğunu” vurguladı.

Zelenskiy, ülkesinin kaderinin Ukrayna masada olmaksızın berlirlenmemesi gerektiğini de savundu. ABD’ye çağrıda bulunan Volodimir Zelenskiy, Washington’dan Avrupa’yla birlikte Kiev’e destek vermesini talep etti.

Trump’la bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiklerini belirten Ukrayna Devlet Başkanı, ABD Başkanı’nın kendine şahsi telefon numarasını vererek “Her zaman arayabilirsiniz” dediğini aktardı.

ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü Rus mevkidaşı Putin’le sürpriz bir telefon görüşmesi gerçekleştirmişti. Trump, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Putin’le Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik müzakerelerin “bir an önce başlaması” konusunda mutabık kaldıklarını ifade etmişti.

Bu açıklama, Washington’ın Avrupalı müttefiklerinde kendilerinin ve Kiev’in müzakere masasından dışlanacağı yönünde endişe yaratmıştı. Ancak daha sonra Washington’dan gelen açıklamada, Ukrayna’nın da müzakerelere katılması gerektiğinin altı çizildi. Münih Güvenlik Konferansı’na katılan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de Avrupalı müttefiklerin masada olması gerektiğini vurguladı.

İngiltere’den Ukrayna’nın NATO üyeliğine destek

Washington’ın Ukrayna’nın NATO üyeliğini öngörmediklerini ifade etmesi de Avrupa’dan eleştirilere neden oluyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Ukrayna’nın NATO’ya olası katılımı ile ilgili olarak “ABD, Ukrayna’nın NATO üyeliğini, müzakerelerle varılacak çözümün bir parçası olarak görmüyor” şeklinde konuşmuştu.

Hegseth’in aksine Birleşik Krallık’tan Kiev’e bu yönde destek geldi. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Zelenskiy ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde Ukrayna’nın İttifak’a katılımı konusunda “geri dönülmez” bir yolda olduğunun taahhüdünü verdi.

DW,Reuters,AFP / SÖ,ET

Scholz, Bayerischer Hof otelinde düzenlenen konferanstaki konuşmasında, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in konferansta Cuma günü yaptığı ve Almanya’da tepki çeken açıklamalarını sert bir dille eleştirdi.

Vance, konuşmasında, beklendiği üzere Rusya-Ukrayna savaşına değinmektense Avrupa’yı eleştirmeyi tercih etmişti. Avrupa ülkelerinde düşünce özgürlüğünün kısıtlandığını savunan Vance, yükselişte olan aşırı sağcı hareketlere destek mesajları vermişti. Almanya’nın da aralarında bulunduğu Avrupa ülkelerinin demokratikliğini yitirdiğini öne süren Vance, söz konusu hareketlerle iş birliği yapılmasının Avrupa’nın lehine olacağını savunmuştu.

Almanya’nın nasyonal sosyalistlerin geçmişte işlediği suçlardan ders aldığına dikkat çeken ve “bir daha asla” sloganının Almanya için büyük önem taşıdığını söyleyen Scholz, Vance’in, Münih’e gelmeden önce Dachau toplama kampını ziyaret etmesini memnuniyetle karşıladığını söyledi. “Almanya İçin Alternatif (AfD), nasyonal sosyalizmin Dachau gibi yerlerde gerçekleştirdiği canavarca, insanlık karşıtı suçlar önemsizmiş gibi yapan bir partidir” diye konuştu.

Scholz, “Dışarıdan kişilerin bu parti lehine demokrasimize, seçimlerimize ve demokratik kamuoyu oluşumuna karışmasını kabul etmeyeceğiz. Bu, özellikle de arkadaşlık ve müttefikliğe sığmıyor ve bunu kararlı bir biçimde reddediyoruz. Demokrasimizin nasıl süreceğine biz kendimiz karar veririz” ifadelerini kullandı.

Öte yandan ABD’nin Rusya-Ukrayna savaşını bitirmek için inisiyatif üstlenmesini memnuniyetle karşıladıklarını söyleyen Scholz, “Sınırlar şiddet kullanarak genişletilemez” dedi. “Barışın Ukrayna’ya dikte edilmesi asla bizim desteğimizle gerçekleşmeyecek. Biz Avrupalılar Ukrayna’yı en güçlü biçimde ve gerekli olduğu sürece destekleyeceğiz” diyen Scholz, savaşın bitiminin ardından da Ukrayna’yı desteklemeyi sürdüreceklerini kaydetti.

Trump yönetiminin, Avrupa’nın kendi güvenliğine yeterince yatırım yapmadığı eleştirisine atfen, Scholz, Almanya’nın Ukrayna’ya verdiği desteğin, ekonomik güç dikkate alındığında, ABD’den dört kat daha fazla olduğunu kaydetti. Başbakan, Almanya’nın savunma harcamalarını artırmayı sürdüreceğini de sözlerine ekledi.

Almanya tepkili

J.D. Vance’in konuşmasından bir süre sonra kürsüye gelen Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius’un Vance’i eleştiren sözleri, Almanya’da sosyal medyada viral oldu. Konuşmasına “ABD Başkan Yardımcısı’nın sözlerini yorumsuz bırakamadım” diye başlayan Pistorius, Vance’in Avrupa’nın bazı ülkelerinin otoriter rejimleri anımsattığı ve buralarda ifade özgürlüğünün kısıtlandığı eleştirisinin gerçeği yansıtmadığını savundu. Kendisini “transatlantik ilişkilerin tutkulu bir savunucusu” ve “Amerika’nın büyük bir dostu” olarak nitelendiren Pistorius, “Bu kabul edilemez. Bu, benim içerisinde yaşadığım demokrasi değildir” dedi.

Friedrich Merz, DW’den Michaela Küfner’in sorularını yanıtladıFotoğraf: Ronka Oberhammer/DW

DW’ye konuşan Hristiyan Birlik partileri (CDU/CSU) başbakan adayı Friedrich Merz ise, “Bugün tarihi bir gündür. Amerika’nın güvenlik garantileri sorgulanıyor. Amerikalılar, demokratik kurumları da sorguluyor. Amerikalılar açıkça bir seçime karışıyor. Bu beni irite ediyor. Bunu reddediyorum. Almanya’da demokratik kurumları nasıl koruyacağımızı açıklamak, Amerikan hükümetine düşmez” diye konuştu.

Son aylarda Trump yönetiminde üst düzey bir görev üstlenen dünyanın en zengin kişisi Elon Musk’ın üst düzey Alman siyasetçilere yönelik hakaretleri ve AfD’ye desteği de Almanya’nın sert tepkisini çekmişti.

23 Şubat seçimlerinin ardından Scholz’un koltuğunu Merz’e devretmesine kesin gözüyle bakılıyor. Almanya’daki tüm siyasi partiler, 23 Şubat seçimleri arefesinde anketlerde ikinci sırada bulunan aşırı sağcı AfD ile koalisyon kurmayacaklarını ilan etmiş bulunuyor.

DW / BÜ, EC

DW Türkçe’ye engelsiz ile nasıl erişebilirim?