Netanyahu, sosyal medya üzerinden yayınladığı videolu açıklamasında “Hamas nihai olarak yenilgiye uğratılana kadar ordu yoğun çatışmalara geri dönecek” dedi. Dört saat süren kabine toplantısının ardından konuşan Netanyahu, İsrail birliklerine “Gazze Şeridi’nin içinde ve çevresinde” toplanma emri verdiğini de belirtti.

Hamas’ın, dün yaptığı açıklamada, bir sonraki emre kadar daha fazla esiri serbest bırakmayacağını söylemesi ve İsrail’i birkaç ölümcül silahlı saldırının yanı sıra Gazze’deki bazı yardım teslimatlarını durdurarak şartları ihlal etmekle suçlamasının ardından geldi.

Trump da tehdit etti: Kıyamet kopacak

ABD Başkanı Donald Trump da, Gazze’deki tüm rehinelerin Cumartesi günü saat 12.00’ye kadar bırakılmaması durumunda ateşkes anlaşmasını iptal edeceğini duyurdu.

Trump, bir dizi başkanlık emrini imzalarken gazetecilere yaptığı yorumda, kararın nihayetinde İsrail’e ait olduğunu söyledi. Ancak eğer geri kalan rehineler serbest bırakılmazsa “kıyamet kopacak” uyarısında bulundu ve birçoğunun ölmüş olmasından korktuğunu da sözlerine ekledi. Trump, ayrıca, “Kendi adıma konuşuyorum. İsrail bunu geçersiz kılabilir” dedi.

Hamas’ın kaçırdığı esirlerin yakınları protesto gösterileri düzenliyor. Fotoğraf: Ronen Zvulun/REUTERS

Hamas’tanTrump’a yanıt

Hamas yetkilisi Sami Ebu Zuhri, İsrailli rehinelerin Gazze’den evlerine ancak ateşkese uyulması halinde dönebileceklerini belirterek, ABD Başkanı Donald Trump’ın rehinelerin serbest bırakılmaması halinde ”kıyametin kopacağını” söylemesinin ardından kullandığı ”tehdit dilini” reddetti.

Ebu Zuhri, Batı medyasına yaptığı açıklamada, tehdit dilinin hiçbir değeri olmadığını ve sadece meseleleri karmaşıklaştırdığını söyledi ve ”Trump, her iki tarafın da saygı duyması gereken bir anlaşma olduğunu ve (İsrailli) mahkumları geri getirmenin tek yolunun bu olduğunu unutmamalıdır” dedi.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, resmi sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, İsrail’in hem Batı Şeria’daki şiddet olaylarını arttırması hem de Gazze’ye yönelik saldırılarının yeniden başlamasından ”ne pahasına olursa olsun kaçınılması” gerektiğini çünkü bunun ”büyük bir trajediye” yol açacağını söyledi.

Guterres, ”Hamas’a rehinelerin serbest bırakılması planına devam etmesi çağrısında bulunuyorum. Her iki taraf da ateşkes anlaşmasındaki taahhütlerine tam olarak uymalı ve ciddi müzakerelere yeniden başlamalıdır” dedi.

Takas neden durduruldu?

Hamas, 19 Ocak’tan bu yana yürürlükte olan ateşkes kapsamında bazı rehineleri kademeli olarak serbest bırakmaya başladı. Ancak ”İsrail’i Gazze Şeridi’ne saldırılarını sürdürerek şartları ihlal etmekle” suçlayan Hamas, bir sonraki duyuruya kadar 20 rehineyi serbest bırakmayı erteledi. Hamas, ateşkesin birinci aşamasında serbest bırakılması için anlaşılan 33 rehineden şimdiye kadar 13’ünü serbest bırakmıştı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail topraklarına saldırmasından sonra başlayan Gazze savaşı, İsrail ile Hamas arasında Katar, Mısır ve ABD’nin arabuluculuğunda varılan ateşkes anlaşması uyarınca geçen ayın ortasından bu yana durmuş durumda.

ANKA/TY

Bakan Fidan, TRT World yayınında gündemi değerlendirdi. Fidan Rusya-Ukrayna savaşında barış planının zor ancak denemeye değer olduğunu söyledi. Fidan, Suriye’deki yeni yönetimin öncelikleri arasında terör örgütü PKK/YPG işgalini durdurmanın yer aldığını PKK terör örgütünün bütün bölge ülkeleri için tehdit oluşturduğunu söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump’ın göreve başlamasından sonra uluslararası sistemin gerçek savlarını yeni “Amerikan bakış açısıyla” sorguladığını bunun da dünyaya “şok dalgaları” yarattığını belirten Fidan, ABD’nin mevcut sistemden daha fazla ne elde edebileceğini aradığını belirterek, “Onların bakış açısına göre, ABD verdiğinden daha azını alıyor. Bu sebeple tüm ilişkileri, ekonomiyi, ticareti, teknolojiyi ve güvenliği sorguluyorlar.” diye konuştu.

Avrupalı aktörlerin oldukça endişeli olduğunu aktaran Fidan, Avrupalıların bu durumun geçici olduğunu umduğunu aksi bir durumda, “Yeni bir güvenlik yapısı nasıl oluşturulabilir? Yeni bir ekonomik yapı ile nasıl ilerlenebilir? Avrupa’nın ABD’ye bağımlılığı nasıl azaltılabilir? Modern dünyada, mevcut zorluklar karşısında nasıl yol alınabilir?” sorularının sorulduğunu vurguladı.

Avrupalıların Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde “güvenilir ve güçlü bir ortak” olduğunu gördüklerini belirten Fidan, Ankara’nın, Suriye, Irak ve diğer yerlerdeki terörizm ve istikrarsızlık gibi sorunlara karşı iyi bir liderlik sergilediğini ve sadece bunlara karşı mücadele etmeyip aynı zamanda “güvenilir bir müttefik ve ortak olduğunu tekrar tekrar kanıtladığı” değerlendirmesinde bulundu.

RUSYA-UKRAYNA BARIŞ PLANI DENEMEYE DEĞER

ABD Başkanı Trump’ın Rusya-Ukrayna savaşında “derhal ateşkes” istediğini hatırlatan Fidan, olası bir barış planının zor ancak denemeye değer olduğunu ifade etti. Fidan, “Türkiye, Ukrayna’da barışa katkıda bulunmak ve Ukrayna’nın yeniden inşasına katkıda bulunmak için her türlü rolü oynamaya istekli ve hazır.” diye konuştu.

Öncelikle ateşkes, uygulanabilir ve uzun vadeli bir barış planına ihtiyaç olduğunu aktaran Fidan, “Şu an ABD yönetimi, Avrupalılar ve bizler; hepimiz, olası ateşkes ve barış planının farklı yönleri üzerinde çalışıyoruz. Ancak, kısa vadeli acil ateşkes ihtiyacını uzun vadeli stratejik kaygılarla birleştirmek şu anda çok önemli bir konu. Şu anda üzerinde çalıştığımız konu tam olarak bu.” ifadelerini kullandı.

Bakan Fidan, Türkiye’nin ateşkes görüşmelerinde yer almak, ev sahipliği ve yapabilecekleri hakkında tekliflerde bulunduğunu kaydederek, ABD’nin şu an ilk görüşmeleri yaptığını ve plan oluşturma sürecinde olduğunu belirtti.

ABD’li mevkidaşı Marco Rubio, Trump’ın Ukrayna ve Rusya Özel Temsilcisi Keith Kellogg, Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak ve Ukrayna Savunma Bakanı Rüstem Umerov ile Almanya’daki temaslarına değinen Fidan, şu an planın oluşturulma aşamasında olduğu izlenimini edindiğini belirtti.

“AVRUPALI DOSTLARIMIZIN ENDİŞESİNİ ANLIYORUZ”

Bakan Fidan, Avrupalıların Ukrayna meselesinde masada olmama ihtimaline ilişkin, “Avrupalı dostlarımızın endişelerini gerçekten anlıyoruz. Dürüst olmak gerekirse haklı olduklarını düşünüyorum.” dedi. Süreçte Avrupalılara da danışılması gerektiği mesajını veren Fidan Avrupalılardan, bazen “aynı olgun davranışın” görülmediğini vurgulayarak, “Onların masada olma hakkını tanıyoruz. Ama çoğu zaman Türkiye’nin de masada olması gerektiğini söylemeyi ihmal ediyorlar. Çünkü bizim yakın çevremizde oluyor. Bunun haricinde her iki tarafla da yakın bağlarımız var ve Türkiye pek çok aktörden daha fazlasını sunabilir.” diye konuştu.

“İdeal bir dünyada Ukrayna’nın toprak bütünlüğünün korunduğunu görmek isteriz. Ancak şu an savaş dönemindeyiz; ve ne yazık ki bu savaşın sonucunda bazı seçimler; bazı acı seçimler yapmak zorundayız” diyen Fidan, şu anda bunların masada olduğuna işaret etti.

Fidan, bütün tarafların “ateşkes için önceliğin ne olması gerektiğini” sorguladığına değinerek, iki tarafın da farklı hedefleri ve endişeleri olduğunu, ABD arabuluculuğunun tarafları bir orta yolda buluşturmaya yeterli olup olmayacağının sorgulandığını söyledi.

SURİYE’DEKİ SON DURUM VE TERÖRLE MÜCADELE

ABD’li mevkidaşı Rubio ile Suriye’deki durumu da ele aldıklarını belirten Fidan, ABD’li yetkililerin bugün kendi politikalarını formüle ettiğini düşündüğünü ve detaylı görüşmeler için zamana ihtiyaç olduğunu söyledi.

Terör örgütü PKK/YPG işgalini durdurmanın Suriye’deki yeni yönetimin de öncelikleri arasında olduğunu belirten Fidan, “Hem Suriye ve Türkiye’nin hem de Irak ve Kürtlerin çıkarları için PKK’dan kurtulmamız gerekiyor.” dedi. PKK’nın “çok amaçlı bir terör örgütü” olduğunu belirten Fidan, “Sadece Türkiye’yi hedef almıyorlar. İran’ı hedef alıyorlar, Irak’ı hedef alıyorlar, Suriye’yi hedef alıyorlar. Bu nedenle, bu virüsten hep birlikte kurtulmanın zamanının geldiğini düşünüyorum.” diye konuştu.

DAEŞ İLE MÜCADELE

Terör örgütü DAEŞ’in yeniden ortaya çıkmamasının sağlanması hususunda bölge ülkelerinin terör meselesini ele almak için sorunu sahiplenerek bir platform kurmasının önemine değinen Fidan, Türkiye’nin böyle bir platform kurulması konusundaki önerisini hatırlattı.

Fidan, bu hususta istihbarat konusunun önemine atıfta bulunarak, yapılandırılmış bir mekanizmaya ihtiyacın olduğunu ve bunun sadece DAEŞ meselesinde değil, sınır güvenliği konusunda çalışmak için de iyi bir başlangıç olacağını aktardı.

“Terör sorununu çözmek” amacıyla bölgeye yapılan müdahalelerin başka sorunlara da neden olduğuna dikkati çeken Fidan, bunların yaşanmaması için bölgesel sahiplenmenin önemini vurguladı.

“NETANYAHU’NUN NİYETİ SAVAŞI YENİEN BAŞLATMAK”

Bölgedeki gelişmelerin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Gazze’deki ateşkesi sürdürmeye niyetli olmadığını gösterdiğini belirten Fidan, “Tüm rehineleri alır almaz, niyeti maalesef savaşı yeniden başlatmak. Çünkü Amerikalılar dışında onu durduracak ne bir baskı ne de başka bir güç var.” dedi.

Fidan, Trump ve yönetiminin Gazze’de bir başka soykırımı önleme görevinin olması gerektiğini ifade ederek, aksi durumda Trump’ın seçim kampanyası sırasında dile getirdiği savaşları durduracağı yönündeki mesajlarının boşa gideceğini vurguladı.

Tarafların ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasına geçilmesi için gerekli ayrıntıları çözmesini umduğunu kaydeden Fidan, “Önümüzdeki iki hafta, ikinci aşamaya geçilmesi açısından büyük önem taşımakta.” diye konuştu.

YAPAY ZEKA ÇALIŞMALARI

Türkiye’nin yapay zeka alanındaki konumuna değinen Fidan, “Hükümet olarak farkındalığımız çok yüksek. Yapay zekanın yararları konusunda çok bilinçliyiz.” ifadelerini kullandı.

Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ilgili bakanlıklara bu konuda yoğun çalışma talimatı verdiğini belirterek, “Savunma sanayi üssümüzden başlayarak diğer dijital şirketlere kadar yerli şirketlerimizin yanı sıra diğer ülkeler ve diğer yabancı şirketlerle işbirliği ve ortak girişim üzerinde çalışmaya açığız.” dedi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanının konuyla ilgili bir plan üzerinde çalıştığını vurgulayan Fidan, “Kendileriyle düzenli olarak görüşüyorum, çünkü bu çok rekabetçi bir alan ve uluslararası düzenlemelere de ihtiyaç var, dolayısıyla çok yakından takip etmeye çalışıyorum.” diye konuştu.

Bakan Fidan, Çin ve ABD’nin yapay zeka konusunda bulunduğu konumu yakalamanın zor olduğuna dikkati çekerek, “Ancak bu sadece bizim sorunumuz değil, Avrupa başta olmak üzere diğer bazı ülkeler de aynı sorunla karşı karşıya. Belki de alternatif olarak yapay zeka üzerinde çalışmak üzere ortak bölgesel ya da uluslararası bir paktın parçası olabiliriz.” ifadelerini kullandı.