$ DOLAR → Alış: 18,78 / Satış: 18,85
€ EURO → Alış: 20,65 / Satış: 20,73

AİHM: Tutuklu HDP’li vekiller derhal serbest bırakılmalı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2016 yılında dokunulmazlıkları kaldırılan ve tutuklanan 13 HDP’li milletvekili tarafından açılan davalarda …

AİHM: Tutuklu HDP’li vekiller derhal serbest bırakılmalı
  • 09.11.2022
  • 37 kez okundu

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2016 yılında dokunulmazlıkları kaldırılan ve tutuklanan 13 HDP’li milletvekili tarafından açılan davalarda hak ihlali kararı verdi.Mahkeme, Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş kararlarında olduğu gibi, davacı milletvekillerin tutukluluk hallerinin devamının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) daimi ihlali anlamına geleceğini belirterek derhal serbest bırakılmalarını istedi.

Davacı milletvekilleri Figen Yüksekdağ, İdris Baluken, Besime Koca, Abdullah Zeydan, Nihat Akdoğan, Selma Irmak, Ferhat Encü, Gülser Yıldırım, Nursel Aydoğan, Çağlar Demirel, Ayhan Bilgen, Burcu Çelik ve Leyla Birlik, 4 Kasım 2016 tarihinde gözaltına alınmış ve haklarında geçici tutukluluk kararı verilmişti. Davacılar 2017 ve 2018 yıllarında AİHM’ye başvurarak, haklarındaki geçici tutukluluk kararlarının AİHS’nin ifade özgürlüğü, özgürlük ve güvenlik hakkı, serbest seçim hakkı, haklara getirilecek kısıtlamaların sınırlandırılması ve bireysel başvurularla ilgili maddelerine aykırı olduğunu savunmuşlardı.

AİHM’nin tek dosya halinde ve büyük ölçüde Selahattin Demirtaş (2) davasındaki hükümleri temel alarak hazırlanan kararı 1’e karşı 6 oyla kabul edildi. Karara karşı sadece Türk yargıç Saadet Yüksek oy kullandı. Davaya, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri ve çok sayıda sivil toplum kuruluşu da müdahil olarak katılarak mütalaa sundu. Türk hükümetinin davanın reddedilmesi için yaptığı başvuru yeterli bulunmayarak reddedildi.

İfade özgürlükleri ihlal edildi

Mahkeme, Anayasa Mahkemesi (AYM) önünde konuyu gündeme getirmeyen Ayhan Bilgen dışındaki tüm davacıların ifade özgürlüklerinin ihlal edildiği sonucuna vardı. Ulusal yargının, milletvekilleri hakkında, “Anayasa’nın 83’üncü maddesinin 1’inci paragrafının sunduğu güvencelere rağmen ve beyanlarının yasama sorumsuzluğu kapsamında olup olmadığına bakmaksızın, siyasi faaliyetleri nedeniyle geçici tutukluluk kararı verdiği” not edildi.

AİHM, Selahattin Demirtaş (2) kararında olduğu gibi, 20 Mayıs 2016 tarihli Anayasa değişikliğinin “yasama sorumsuzluğunu değiştirmediğine” vurguda bulunulan kararda, milletvekillerinin hukuki koruma altında oldukları not edildi. Ulusal yargı organlarının verdiği geçici tutukluluk kararları “keyfi ya da en azından akıl dışı” olarak tanımlandı. Bu konuda iç hukukun yeterince net olmadığı kaydedildi.

Dosyalara erişimleri engellendi

AİHM bu kararında soruşturma dosyalarına erişim konusunda kritik bir içtihat değişikliğine de gitti. Mahkeme, davacılardan 11’inin, haklarındaki geçici tutukluluk kararlarına temel oluşturan kanıt unsurlarını iddianamelerin açıklanışına kadar görememiş olmalarını AİHS’nin özgürlük ve güvenlik hakkıyla ilgili 5’inci maddesinin 4’üncü paragrafına aykırı buldu. Ulusal yargı ve hükümetin “davacıların bu dosyalara erişiminin soruşturmayı hangi açıdan tehlikeye atacağını kesinlikle açıklayamadığını” belirten AİHM, böylelikle milletvekillerinin haklarındaki geçici tutukluluk kararlarına tatmin edici biçimde itiraz edebilmelerinin engellendiği sonucuna vardı.

AİHM, yine Selahattin Demirtaş (2) kararında olduğu gibi, davacı milletvekillerinin tutukluluk dönemlerinde TBMM’nin faaliyetlerine katılamamış olmalarını AİHS’nin serbest seçim hakkıyla ilgili maddesine aykırı buldu.

Mahkeme, davacı milletvekillerinin AYM önündeki sürecin uzunluğu konusundaki şikayetlerini ise “parlamenter dokunulmazlığı gibi hassas bir konu olması” ve “AYM’nin iş yükü” nedeniyle reddetti. AİHM, kimi davacıların avuklatları hakkındaki soruşturmaların “caydırıcı niteliğine” dair şikayetleri de “bu davalar üzerinde etkileri olmadığı” gerekçesiyle geri çevirdi.

Yeni bir “gizli amaç” kararı

AİHM, buna karşılık, davacı milletvekillerinin, “iktidarı hedef alan eleştirel düşünceler dile getirdikleri için tutuklandıklarına” dair tezini de haklı buldu. Selahattin Demirtaş (2) kararında olduğu gibi, milletvekilleri hakkındaki geçici tutukluluk kararlarının “çoğulculuğun bastırılması ve demokratik toplum kavramının temelinde yer alan siyasi tartışma özgürlüğünün sınırlandırılması gizli amacı taşıdığının makul şüphenin ötesinde tespit edildiği” kanaatine varan Mahkeme, bu tespitten yola çıkarak AİHS’nin “haklara getirilecek kısıtlamaların sınırlanması”yla ilgili 18’inci maddesinin ihlal edildiğine hükmetti.

Mahkeme, AİHS’nin 18 ve 5’inci maddelerinin birlikte ihlal edildiğine işaret ederek, davacı HDP’li milletvekillerinin tutukluluk hallerinin devamının, AİHS’nin “kararların bağlayıcılığı ve infazı” ile ilgili 46’ncı maddesinin 1’inci paragrafına aykırı olacağını belirtti ve “derhal serbest bırakılmaları için Türk hükümetinin her türlü önlemi almasını” istedi.

Karar gereği, Ankara davacılara toplam 184 bin 600 euro manevi tazminat ve mahkeme masrafı ödeyecek.

Etiketler: / / / /

Türkiye’den konsolosluk kapatan ülkelere tepki
ABD'nin güvenlik uyarısının ardından terör saldırısı endişesi nedeniyle konsolosluklarını geçici olarak kapatan ülkelere Türkiye sert tepki gösterdi. Dokuz ülkenin büyükelçileri...
Milli Eğitim’den 6 yaşındaki H.K.G. için “ihmal” itirafı
H.K.G.'nin 6 yaşındayken okula gönderilmemesinin ilgili makamların takibine takılmadığı ortaya çıktı. Bürokratların "O yıllarda T.C. kimlik numarası yoktu" açıklaması kayıtlara...
İsveç terörle mücadele yasasını sertleştiriyor
İsveç Adalet Bakanı, Haziran ayında yürürlüğe girmesi beklenen yeni yasayla sadece belirli bir terör olayına karışanların değil, terör örgütleriyle her...
AYM’de İrfan Fidan neden kaybetti?
Anayasa Mahkemesi'nde yapılan başkanlık seçimlerini 8 oy alan Zühtü Arslan kazanması, İrfan Fidan'ın kaybetmesi ne anlama geliyor? DW Türkçe'den Alican...
Norveç’in Ankara Büyükelçisi Dışişleri Bakanlığına çağrıldı
Norveç'in Ankara Büyükelçisi'nin ülkede yarın Kur'an-ı Kerim'e karşı saldırı içeren bir protesto gösterisi planlandığının öğrenilmesi üzerine Dışişleri Bakanlığına çağrıldığı bildirildi.
Fin halkı İsveç olmadan NATO’ya katılmaya sıcak bakıyor
Finlerin çoğu, İsveç'in NATO üyeliğine yönelik onay süreci Türkiye'nin karşı çıkması nedeniyle daha da uzadığı takdirde bu ülkeyi beklememeleri gerektiğini...
Türkiye’nin kabul etmediği asbestli gemi batırılacak
Türkiye'nin çevrecilerin yoğun tepkisi sonucu sökümünü gerçekleştirmeyi kabul etmediği asbestli Brezilya gemisi, Atlas Okyanusu'nda batırılacak.
AYM Başkanlığı’na yeniden Zühtü Arslan seçildi
2015 yılından bu yana Anayasa Mahkemesi başkanlığını yürüten Zühtü Arslan bu göreve üçüncü kez seçildi.
Nebati: EYT’nin bütçeye maliyeti 255 milyar lira
Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, EYT düzenlemesinin 2023 bütçesine maliyetinin 255 milyar lira olduğunu açıkladı. Nebati, "Kasada hazır duruyor"...
Ortadoğu’daki gerilim İsrail’le normalleşmeyi nasıl etkiler?
Türkiye seçimler öncesinde bir taraftan İsrail ile normalleşme sürecini devam ettirmek isterken, diğer yandan Filistin konusunda hassas tabanını gözetmeye çalışıyor.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ